Gejaagd, liefst door de wind

In een tijdsbestek van een half uur kwam ik een tijdje geleden drie dingen tegen die mijn gedachten brachten op een en hetzelfde onderwerp: gejaagdheid.
Oftewel holderdebolder, ijlings en vierklauwens.
Waar was ik en wat zag ik? Op de veerpont over de Nederrijn bij Huissen, vervolgens fietsend langs een wei met grazende koeien. Ten slotte zag ik een poster op een lantaarnpaal in Loo.

 

Boekomslag, niet de poster die ik zag.

Oversteken en koeien

Elke keer als ik met mijn fiets op de veerpont sta, is dat een onthaastende ervaring, een beetje een vakantiegevoel. Als ik tenminste genoeg tijd heb ingepland om op mijn bestemming te komen. De ene keer kan ik meteen de pont op fietsen, soms moet er gewacht worden op een passerend schip, andere keren vaart-ie net weg als ik aankom. Om op tijd op mijn afspraak te komen moet ik natuurlijk rekening houden met het scenario dat het meeste tijd kost.

Dan de wei met koeien. Door naar die koeien te kijken – wel even de tijd daarvoor nemen – word ik rustig. Ze zijn volledig bezig met maar één ding tegelijk: eten of in de verte staren. O ja, en met verteren van gras via al die magen.

Afbeelding van koeienmagen (Wikipedia)

[Interessant weetje tussendoor: de boekmaag (b) heeft aan de binnenzijde bladen zoals in een boek. Tussen de bladen van de boekmaag worden de spijsbrokken uitgeperst. Die vloeistof gaat als eerste naar de lebmaag (de eigenlijke echte maag), waarna langzaam de spijsbrok volgt. De maagsappen werken in de lebmaag op het voedsel in voor de verdere vertering.]

Staat van gejaagdheid

In het boek ‘ADD-Friendly ways to organize your life’ van Judith Kolberg en Kathleen G. Nadeau, gaat hoofdstuk 16 over ‘The state of rushness’ oftewel ‘De toestand van gejaagdheid’.
Zij omschrijven deze toestand als je voortdurend gehaast voelen, je vaak ongeduldig en gefrustreerd voelen, vaak te laat komen en veel dingen ‘nog eventjes’ tussendoor willen doen.

Mensen met ADHD hebben vaak een lage frustratiedrempel, regelmatig samengaand met langdurige stress en angst om dingen verkeerd te doen. Als daar nog vergeetachtigheid en beperkte planningsvaardigheden bijkomen neemt de kans op een emotionele uitbarsting toe. De druppel dus, die de emmer doet overlopen.
Als je voortdurend in staat van gejaagdheid leeft, wordt het emotieregulatiecentrum in je hersenen constant overprikkeld. Zelfs kleine frustraties worden dan ondraaglijk.
Om minder gejaagd te zijn kun je werken aan stress- en frustratievermindering.
Wat kun je doen?

One-more-thing-itis’

Je bewust worden van ‘one-more-thing-itis’: de plotselinge impuls om nog even één ding te doen voordat je de deur uitgaat. Het gevaar daarvan is namelijk dat je de tijd vergeet en te laat vertrekt.
Wat kan helpen: een vertrekchecklist gebruiken, net zoals een piloot voor de vlucht een lijst doorloopt met dingen die hij in de cockpit moet controleren. Hang of leg de overzichtelijke lijst op een strategische plek op weg naar de deur. Je kunt de checklist ook al de avond van tevoren erbij pakken en (voor een deel) afwerken.
Wat kan er zoal op die lijst staan?

  • werktas pakken;
  • kalender en takenlijst bekijken
  • sleutels, mobiele telefoon, agenda, portemonnee en bril in de tas doen;
  • spullen die je die dag bij je moet hebben bij elkaar zoeken (boodschappenlijstje, biebboeken die terug moeten, etc.);
  • lampen, tv, etc. in huis uitdoen en deur op slot doen;
  • hardop tegen jezelf zeggen: ‘ben ik iets vergeten?’ (hardop tegen jezelf praten helpt om je te focussen).
    Schiet je iets te binnen wat niet met je vertrek te maken heeft? Schrijf het dan op om het op een later tijdstip te kunnen doen.

Plan bewust in om een kwartier eerder op je bestemming aan te komen.
Hoe pak je dat aan?
Door een kwartier extra uit te trekken voor de voorbereidingen voor je vertrek (om de vertrekchecklist af te werken). Vervolgens vertrek je een kwartier eerder van huis dan normaal.
In totaal betekent dit een verschuiving van een half uur. Met een directe beloning: je vertrekt met minder stress, je reist rustig naar je bestemming en als je er bent kun je even tot rust komen voordat je aan de slag gaat.

Strategisch taken inplannen

Door bepaalde taken steeds maar uit te stellen kan het zijn dat je constant tegen een deadline aan zit. Het gevolg daarvan is gejaagdheid. Als je last hebt van gejaagdheid door uitstelgedrag in combinatie met een deadline,  dan kun je gaan onderzoeken hoe dat bij jou werkt.
Stel je bepaalde taken uit tot de momenten waarop je eigenlijk te vermoeid bent, zoals aan het einde van de (werk)dag? Kijk dan wanneer je je het meest fit voelt en ruim op die momenten voldoende tijd in voor de taak.
Als je met een (te) grote taak te maken hebt, deel hem dan op in kleinere (schrijf de subtaken op). Dat geeft meer overzicht en het vergroot de kans dat je toch eraan begint en zo stukje bij beetje alle subtaken uitvoert. Het afronden van elke subtaak geeft je een succeservaring.
Weet je welke omstandigheden voor jou nodig zijn om aan een taak te werken?
Koffie? Muziek? Stilte en eigenlijk niemand om je heen? Of juist iemand in de buurt waardoor je aan het werk kunt blijven? Een leeg bureau? Eerst een ommetje maken voordat je aan de slag kunt? Ken jezelf en creëer de optimale omstandigheden.

Stilleven van Giorgio Morandi

Eenvoud

En dan was er ten slotte nog de poster op de lantaarnpaal in Loo, een aankondiging van een expositie. Hij leek een beetje op bovenstaande afbeelding. De eenvoud, het kleurenschema en het ritme van de potjes en flesjes deden mij weldadig aan.
Het bracht mij ertoe om meer rust te willen brengen in mijn dagen en met minder dingen tegelijk bezig te zijn.
Meegaand met de stroom, de wind jagend in mijn rug – en met een volle batterij – fietste ik vervolgens naar mijn afspraak.

Bron: ‘ADD-Friendly ways to organize your life’ van Judith Kolberg en Kathleen G. Nadeau

Schoonheid ervaren

Toen ik laatst naar huis fietste, realiseerde ik me dat ik sneller ga als ik mijn speciale fietsbroek aanheb. Die trek ik aan voor de wat langere afstanden, vooral om zadelpijn te voorkomen. Maar met de fietsbroek aan voel ik me ook sportiever en zet ik automatisch een extra tandje bij. Deze ervaring deed me denken aan een andere professional organizer, Zamarra Kok, die van speedcleaning haar handelsmerk heeft gemaakt.

Arbeidsvitaminen

In een interview vertelde ze dat je het effectiefste kunt poetsen of opruimen in sportkleren. Daarmee roep je een actieve associatie op en ga je gemakkelijker fanatiek aan de slag. Ze heeft er zelfs een speciale work-out bij bedacht. Huishouden als fitness. Ik heb het een keer gedaan (de sportkleren, niet de work-out) en ik merkte dat ik doelgerichter werkte en daardoor mijn tijd beter benutte. Een lekker muziekje erbij werkte ook prima. Vroeger hadden we de arbeidsvitaminen op de radio.

Fake it ’till you make it

Je kunt dus de optimale omstandigheden creëren voor je klus. Zoals de vrouw deed die zich maar niet ertoe kon zetten om haar huis te poetsen. Ze bedacht een slimme methode: één keer per week deed ze alsof ze haar eigen schoonmaakster was.
’s Avonds legde ze alvast geld klaar. En een briefje erbij met wat er gedaan moest worden. De volgende ochtend ging ze aan de slag waarbij ze er zelfs voor zorgde dat ze niet te lang koffie dronk ‘in de baas haar tijd’. Zo kreeg ze in een ochtend haar huis weer aan kant. Het fake it ’till you make it-principe is hier subliem toegepast.

Zelfbeeld versterken

Marie Kondo, de bekende Japanse opruimexpert, draagt echter nooit werkkleren of een joggingpak. Zij verkiest stijl boven praktisch. Ze vindt het geen probleem om meubels te verschuiven, op aanrechten te klimmen en andere schoonmaakklusjes te doen in haar nette jurk. Daarmee toont ze respect voor het huis en de inboedel van haar klanten. Dat mensen vaak uit zuinigheid oude kleren als thuiskleding afdragen, vindt ze eigenlijk niet kunnen. ‘Draag alleen kleren waar je blij van wordt’, is haar boodschap.
Ik denk ook dat je je zelfbeeld kunt versterken door het dragen van kleren waar je van houdt, zeker als je alleen thuis bent en door niemand gezien wordt. Als ik bijvoorbeeld schoenen met hakjes draag voel ik mij anders, pittiger, dan met zachtgezoolde schoenen. Van die ervaring kan ik gebruik maken als een situatie meer pittigheid of snelheid (fietsbroek aan!) van mij verlangt.

blokje-kleding

Schoonheid beleven

Nog steeds op de fiets, bezig met zelfbeeld- en spierversterking, dacht ik aan een artikel dat ik net had gelezen: ‘Kleed je sterk’. Wieteke van Zeil onderzoekt daarin of mensen zich beter en gezonder gaan voelen door mooie en aangenaamvoelende kleding te dragen. Ze haalt verschillende onderzoeken aan op het gebied van schoonheidsbeleving. Uit een daarvan blijkt dat het ervaren van schoonheid in je omgeving (bij voorbeeld door een mooi uitzicht of door het zien van mooie dingen) bevorderlijk is voor je welzijn: mensen voelen zich er sterker en gelukkiger door. Het hoeft overigens geen groen natuurlandschap te zijn, het kan ook in een stad zijn. Als het maar een schoonheidsbeleving oproept.

Awe

Daardoor komt Van Zeil met de term awe, die niet met één Nederlands woord te vertalen is. Het komt neer op ‘de ervaring van het grootse, het gevoel onder de indruk te zijn in nabijheid van iets wat niet direct te bevatten is’. Dat kan variëren van het zien van de Grand Canyon tot kleinere momenten van ontzagwekkende bewondering. Ontdekken dat de bloem die gisteren nog in de knop zat zich nu voorzichtig geopend heeft.
Professor Dacher Keltner uit Berkeley, California heeft onderzoek gedaan naar de invloed van een dagelijkse dosis awe op ons welbevinden en gezondheid. Mensen die een gevoel van ontzag hadden beleefd vanwege iets moois, gedroegen zich socialer. Ze hadden meer gevoel voor collectiviteit en gedroegen zich onbaatzuchtiger. Wat betreft de gezondheid werd een voorzichtig verband gelegd tussen awe ervaren en een betere weerstand tegen ziekte hebben.

kaarsenboel

Tijd anders ervaren

Ten slotte kwam uit een van deze onderzoeken naar voren dat mensen die awe hadden ervaren, het gevoel hadden over meer tijd te beschikken en geduldiger te zijn. Ook waren ze meer geneigd iets voor anderen te doen en liever ervaringen te hebben dan materiële zaken aan te schaffen. Awe zou ook het nemen van beslissingen gemakkelijker maken en mensen het leven als bevredigender doen ervaren.

Dat klinkt dus alsof we voor ons eigen welbevinden, en indirect dat van anderen, op zoek moeten gaan naar ervaringen waarvan we onder de indruk raken. Grote of kleinere. En dan is het mooi meegenomen als we daardoor ook minder tijdsdruk ervaren en bovendien gemakkelijker beslissingen kunnen nemen.

Kahlil Gibran, Libanees-Amerikaans schrijver en kunstschilder (1883-1931), had het al veel eerder in de gaten: ‘We leven slechts om schoonheid te ontdekken. Al het andere is een vorm van afwachten’.

Bronnen:

  • zamarra.nl
  • Marie Kondo – Opgeruimd!
  • Wieteke van Zeil – Kleed je beter (Volkskrant Magazine, 3 september 2016)
  • Dacher Keltner – Why do we feel awe? 2015
  • Melanie Rudd, Kathleen D. Vohs en Jennifer Aaker – Awe Expands People’s Perception of Time, Alters Decision Making and Enhances Well-Being, 2012.

    Meld je hier aan voor de maandelijkse lessen van de Bewaarschool.