Hoe sterk is de eenzame …?

Nu het groeiseizoen ruimschoots voorbij is, zie je ze niet meer. Ze zijn uit hun holletjes gehaald om warm en droog de winter door te komen. In het voorjaar mogen ze weer terug naar de plek waar ze zich kunnen opladen om klaar te zijn voor hun voorname taak. Zachtjes brommend werken ze stug door, helemaal in hun eentje, ogenschijnlijk door niemand aangestuurd of zelfs maar bedankt. Bepalen ze eigenlijk zelf wanneer het tijd is om aan het werk te gaan? Of krijgen ze een seintje van hun baas? Zoeken ze zelf hun holletje op na afloop? Weten ze wanneer de klus klaar is?

Ik heb er altijd een beetje mee te doen, met zo’n eenzame grasmaairobot die kriskras over een grasveld hobbelt. Er hoort toch iemand bij die hem aanstuurt of in ieder geval gezelschap houdt?
Ondanks de elektronische begrenzing van zijn werkterrein kan hij immers toch soms van het gazon ontsnappen en onthand in de bloemenborder stil komen te staan. Zijn oplaadplek kan hij dan zeker niet meer op eigen kracht bereiken.

Body double

Mensen die snel afgeleid zijn – in de bloemenborder terechtkomen – en die toch gefocust moeten blijven op bijvoorbeeld huishoudelijke of administratieve taken, kunnen erbij gebaat zijn als er iemand in de buurt is die hen gezelschap houdt terwijl zij aan de taak werken. Zo’n maatje wordt ook wel een body double genoemd. Deze kan gewoon rustig in de buurt zijn en iets voor zichzelf doen. Of een handje meehelpen. Het kan een huisgenoot zijn, een vriend of soms een professional.
De Nederlandse vertaling van body double is dubbelganger. Die term zegt echter niets over de bovengenoemde functie als maatje.

De term body double komt uit de filmwereld. In een film speelt een body double een scène in plaats van de eigenlijke acteur, als die bijvoorbeeld geen naaktscène wil spelen of geen gevaarlijke stunt wil of kan uitvoeren.

Anker of spiegel

De aanwezigheid van iemand anders helpt je met focussen, als een fysiek anker dat je op je plaats houdt als je van je taak dreigt weg te dobberen. De body double kan je zo nodig erop attenderen als je afdwaalt of verveeld raakt.
Je voelt je uiteraard ook verantwoordelijk jegens de body double: ‘ik mag de tijd die hij mij schenkt niet verspillen door niets te doen’.
Ook geeft het rust dat je je op dat moment alleen bezig hoeft te houden met die ene taak en niet met de honderd andere die mogelijk nog op je liggen te wachten. Alleen al iemand in de buurt hebben kan verveling voorkomen, je maatje kan je energie geven.

Ook kan de body double een spiegel of rolmodel voor je zijn. Door rustig iets in jouw buurt te doen straalt hij de boodschap uit dat het voor jou ook mogelijk is om geconcentreerd door te blijven werken. Naar men aanneemt spelen spiegelneuronen (bepaalde zenuwcellen) in ons zenuwstelsel een rol bij het begrijpen en interpreteren van de handelingen van anderen. Ook empathie en het leren van nieuwe vaardigheden door imitatie zou met de spiegelneuronen samenhangen.

Een leerling van de Bewaarschool vertelde mij over het Spic-en-Spanclubje dat ze samen met twee vriendinnen heeft. Elke week gaan ze samen een ochtend bij een van hen aan de slag met een klus. Dat varieert van poetsen, een muur schilderen, tot de zolder uitmesten of onkruid wieden. En het werkt: ze krijgen samen veel gedaan en het is nog leuk ook. Want uiteraard wordt er ook koffie gedronken en bijgepraat.
Ook een andere leerling stuurde een tip: als ze veel te doen heeft, mailt ze haar t0-do-lijst naar een vriendin. Dat helpt om aan de slag te gaan en om gefocust te blijven  – de vriendin is dan haar virtuele body double.

Hoe zet je een body double effectief in?

Stel jezelf eerst een aantal vragen.

Waar heb ik precies moeite mee? Is dat het beginnen, het volhouden of het afmaken van de taak? Kan ik een familielid of vriend daarvoor vragen of schakel ik een betaalde kracht in? Kan ik zelf de leiding over het uitvoeren van de taken houden en delegeer ik dan bepaalde dingen aan de body double? Of geef ik de leiding uit handen? Moet de body double mij meehelpen, aansturen of alleen in de buurt zijn terwijl ik bezig ben? Wat zou ik specifiek willen vragen aan de body double? Wat zou ik willen dat hij wel of juist niet tegen me zegt als ik afdwaal?

Je kunt bijvoorbeeld iemand vragen om je te helpen om een stappenplan te maken en in te schatten hoeveel tijd de taak kost. Zodra je aan de gang bent kan de body double iets voor zichzelf gaan doen. Als je vastloopt zou je hem weer kunnen vragen om hulp. Je body double kan ook een (saai of moeilijk) deel van je taak overnemen. Bijvoorbeeld jij zoekt bonnetjes uit en de body double maakt er scans van en zet ze in mappen op de computer.

Het is natuurlijk belangrijk dat je iemand kiest die geduldig is, niet oordeelt en die ook stil kan zijn. In ieder geval iemand waarbij je je op je gemak voelt zodat het samenwerken een prettige ervaring wordt.

Ter afsluiting vind je hier een link naar een column van Ben Tiggelaar over de kunst van het hulp vragen.

Marian Habets, december 2018

 

Gejaagd, liefst door de wind

In een tijdsbestek van een half uur kwam ik een tijdje geleden drie dingen tegen die mijn gedachten brachten op een en hetzelfde onderwerp: gejaagdheid.
Oftewel holderdebolder, ijlings en vierklauwens.
Waar was ik en wat zag ik? Op de veerpont over de Nederrijn bij Huissen, vervolgens fietsend langs een wei met grazende koeien. Ten slotte zag ik een poster op een lantaarnpaal in Loo.

 

Boekomslag, niet de poster die ik zag.

Oversteken en koeien

Elke keer als ik met mijn fiets op de veerpont sta, is dat een onthaastende ervaring, een beetje een vakantiegevoel. Als ik tenminste genoeg tijd heb ingepland om op mijn bestemming te komen. De ene keer kan ik meteen de pont op fietsen, soms moet er gewacht worden op een passerend schip, andere keren vaart-ie net weg als ik aankom. Om op tijd op mijn afspraak te komen moet ik natuurlijk rekening houden met het scenario dat het meeste tijd kost.

Dan de wei met koeien. Door naar die koeien te kijken – wel even de tijd daarvoor nemen – word ik rustig. Ze zijn volledig bezig met maar één ding tegelijk: eten of in de verte staren. O ja, en met verteren van gras via al die magen.

Afbeelding van koeienmagen (Wikipedia)

[Interessant weetje tussendoor: de boekmaag (b) heeft aan de binnenzijde bladen zoals in een boek. Tussen de bladen van de boekmaag worden de spijsbrokken uitgeperst. Die vloeistof gaat als eerste naar de lebmaag (de eigenlijke echte maag), waarna langzaam de spijsbrok volgt. De maagsappen werken in de lebmaag op het voedsel in voor de verdere vertering.]

Staat van gejaagdheid

In het boek ‘ADD-Friendly ways to organize your life’ van Judith Kolberg en Kathleen G. Nadeau, gaat hoofdstuk 16 over ‘The state of rushness’ oftewel ‘De toestand van gejaagdheid’.
Zij omschrijven deze toestand als je voortdurend gehaast voelen, je vaak ongeduldig en gefrustreerd voelen, vaak te laat komen en veel dingen ‘nog eventjes’ tussendoor willen doen.

Mensen met ADHD hebben vaak een lage frustratiedrempel, regelmatig samengaand met langdurige stress en angst om dingen verkeerd te doen. Als daar nog vergeetachtigheid en beperkte planningsvaardigheden bijkomen neemt de kans op een emotionele uitbarsting toe. De druppel dus, die de emmer doet overlopen.
Als je voortdurend in staat van gejaagdheid leeft, wordt het emotieregulatiecentrum in je hersenen constant overprikkeld. Zelfs kleine frustraties worden dan ondraaglijk.
Om minder gejaagd te zijn kun je werken aan stress- en frustratievermindering.
Wat kun je doen?

One-more-thing-itis’

Je bewust worden van ‘one-more-thing-itis’: de plotselinge impuls om nog even één ding te doen voordat je de deur uitgaat. Het gevaar daarvan is namelijk dat je de tijd vergeet en te laat vertrekt.
Wat kan helpen: een vertrekchecklist gebruiken, net zoals een piloot voor de vlucht een lijst doorloopt met dingen die hij in de cockpit moet controleren. Hang of leg de overzichtelijke lijst op een strategische plek op weg naar de deur. Je kunt de checklist ook al de avond van tevoren erbij pakken en (voor een deel) afwerken.
Wat kan er zoal op die lijst staan?

  • werktas pakken;
  • kalender en takenlijst bekijken
  • sleutels, mobiele telefoon, agenda, portemonnee en bril in de tas doen;
  • spullen die je die dag bij je moet hebben bij elkaar zoeken (boodschappenlijstje, biebboeken die terug moeten, etc.);
  • lampen, tv, etc. in huis uitdoen en deur op slot doen;
  • hardop tegen jezelf zeggen: ‘ben ik iets vergeten?’ (hardop tegen jezelf praten helpt om je te focussen).
    Schiet je iets te binnen wat niet met je vertrek te maken heeft? Schrijf het dan op om het op een later tijdstip te kunnen doen.

Plan bewust in om een kwartier eerder op je bestemming aan te komen.
Hoe pak je dat aan?
Door een kwartier extra uit te trekken voor de voorbereidingen voor je vertrek (om de vertrekchecklist af te werken). Vervolgens vertrek je een kwartier eerder van huis dan normaal.
In totaal betekent dit een verschuiving van een half uur. Met een directe beloning: je vertrekt met minder stress, je reist rustig naar je bestemming en als je er bent kun je even tot rust komen voordat je aan de slag gaat.

Strategisch taken inplannen

Door bepaalde taken steeds maar uit te stellen kan het zijn dat je constant tegen een deadline aan zit. Het gevolg daarvan is gejaagdheid. Als je last hebt van gejaagdheid door uitstelgedrag in combinatie met een deadline,  dan kun je gaan onderzoeken hoe dat bij jou werkt.
Stel je bepaalde taken uit tot de momenten waarop je eigenlijk te vermoeid bent, zoals aan het einde van de (werk)dag? Kijk dan wanneer je je het meest fit voelt en ruim op die momenten voldoende tijd in voor de taak.
Als je met een (te) grote taak te maken hebt, deel hem dan op in kleinere (schrijf de subtaken op). Dat geeft meer overzicht en het vergroot de kans dat je toch eraan begint en zo stukje bij beetje alle subtaken uitvoert. Het afronden van elke subtaak geeft je een succeservaring.
Weet je welke omstandigheden voor jou nodig zijn om aan een taak te werken?
Koffie? Muziek? Stilte en eigenlijk niemand om je heen? Of juist iemand in de buurt waardoor je aan het werk kunt blijven? Een leeg bureau? Eerst een ommetje maken voordat je aan de slag kunt? Ken jezelf en creëer de optimale omstandigheden.

Stilleven van Giorgio Morandi

Eenvoud

En dan was er ten slotte nog de poster op de lantaarnpaal in Loo, een aankondiging van een expositie. Hij leek een beetje op bovenstaande afbeelding. De eenvoud, het kleurenschema en het ritme van de potjes en flesjes deden mij weldadig aan.
Het bracht mij ertoe om meer rust te willen brengen in mijn dagen en met minder dingen tegelijk bezig te zijn.
Meegaand met de stroom, de wind jagend in mijn rug – en met een volle batterij – fietste ik vervolgens naar mijn afspraak.

Bron: ‘ADD-Friendly ways to organize your life’ van Judith Kolberg en Kathleen G. Nadeau